Tom Pearson: Người kể chuyện bằng Fairway  

Tom Pearson bước lên một khu đất nguyên sơ không phải để kiểm soát, mà để lắng nghe. Hơn nửa thế kỷ qua, ông đến với golf từ niềm đam mê đọc hiểu cảnh quan và cách con người tương tác với thiên nhiên. Từ những ngày còn là draftsman tại Nicklaus Design cho đến các dự án quốc tế sau này, ông vẫn giữ triết lý: thiên nhiên luôn là người kể câu chuyện đầu tiên. Khi đặt chân đến Việt Nam, Tom nhận ra địa hình nơi đây sở hữu bản sắc đủ mạnh để tạo nên những sân golf biểu tượng của châu Á. Với ông, thiết kế sân golf không chỉ là kiến trúc, mà là nghệ thuật dẫn lại tiếng nói của mảnh đất.

Điều gì đã đưa ông đến với golf, và khoảnh khắc nào khiến ông biết rằng thiết kế – chứ không phải thi đấu – mới là con đường dành cho mình?

Khi còn rất trẻ, tôi bắt đầu chơi golf trên một sân 9 hố nhỏ. Dù rất thích môn thể thao này, tôi luôn tự hỏi vì sao các chi tiết trên sân – như bunker, green hay vị trí hố – lại được đặt ở đúng chỗ đó. Sau này, tôi được giới thiệu về nghề thiết kế sân golf. Bản tính yêu sáng tạo của mình đã đưa tôi rẽ sang hướng thiết kế, thay vì con đường thi đấu chuyên nghiệp.

Giai đoạn làm việc tại Nicklaus Design đã định hình tư duy thiết kế của ông như thế nào?

Trước khi làm việc cho Jack Nicklaus, tôi từng tham gia thi công một sân golf do Robert Von Hagge – kiến trúc sư sân golf người Mỹ – thiết kế. Trải nghiệm với ông Von Hagge giúp tôi hiểu sân golf được xây dựng như thế nào, từ cấu trúc đến kỹ thuật ngoài hiện trường. Sau đó, tôi làm việc cho một công ty quy hoạch sử dụng đất, nơi tôi học được cách “lồng ghép” sân golf vào trong khu nhà ở và các hạng mục phát triển khác.

Những kinh nghiệm này trở nên vô cùng quý giá khi tôi bắt đầu làm việc với ông Nicklaus. Vì phần lớn sự nghiệp thiết kế sân golf của mình gắn với ông, điều quan trọng nhất mà tôi học được chính là giá trị của “thiết kế chiến lược” (strategy design) cho một sân golf. Thiết kế chiến lược là nghệ thuật xác định vị trí tee, bunker, fairway và các chi tiết green một cách có chủ đích. Phần lớn golfer không nhận ra chiến lược sân golf quan trọng đến mức nào – họ chỉ biết là họ thích một sân hay không. Thường thì, một sân golf xuất sắc luôn có thiết kế chiến lược tốt.

Khi đặt chân lên một khu đất nguyên sơ, ông quan sát điều gì đầu tiên để hiểu “câu chuyện” mà mảnh đất muốn kể?

Khi đến một khu đất lần đầu, tôi không tìm một yếu tố “đặc biệt” cụ thể nào. Có lẽ điều tôi thực sự tìm kiếm là một địa hình cho phép việc xây dựng sân golf diễn ra thuận lợi và hợp lý về chi phí. Tôi có thể hình dung một hố golf trong đầu và cảm thấy hào hứng với ý tưởng xây dựng nó. Nhưng suy nghĩ đầu tiên của tôi luôn là: liệu chúng ta có thể xây dựng sân golf với chi phí thấp, đồng thời tận dụng tối đa các chuyển động địa hình sẵn có hay không?

Trong sự nghiệp của mình, đã có địa hình nào khiến ông phải thay đổi hoàn toàn thiết kế vì nhận ra thiên nhiên đã định sẵn một hướng khác?

Bởi vì tôi luôn thiết kế dựa trên địa hình sẵn có, nên tôi chưa bao giờ phải thay đổi triết lý thiết kế của mình. Nghe có vẻ lạ, nhưng đúng là tôi để chính mảnh đất “nói” cho mình biết nên đặt các hố golf ở đâu. Sau đó, tôi đưa yếu tố chiến lược vào, để tạo nên sân golf tốt nhất trong khuôn khổ những gì khu đất đó cho phép.

Theo ông, điều gì làm nên một sân golf đẹp theo nghĩa trọn vẹn: đẹp để chơi, để nhớ và để muốn quay lại?

Một sân golf đẹp thường có mặt nước, cây cối tự nhiên, những góc nhìn đẹp trên sân và cả tầm nhìn bao quát ra khu vực xung quanh. Một sân golf mang lại niềm vui khi chơi là sân không có quá nhiều bunker, không bắt người chơi phải đánh vượt nước quá xa, và sở hữu những fairway đủ rộng. Tuy nhiên, một số khách hàng lại muốn sân golf phải khó và dài. Khi đó, công việc của tôi là thiết kế nhiều phương án chơi khác nhau cho mỗi hố, để mọi trình độ golfer đều có thể tìm thấy niềm vui trên sân.

Ở những sân golf nổi tiếng ông từng thiết kế, có chi tiết nhỏ nào ít người để ý nhưng lại nắm giữ linh hồn của cả layout?

Điều tôi hy vọng là những golfer chơi trên các sân do tôi thiết kế sẽ cảm nhận chúng là công bằng và thú vị. Lời khen lớn nhất đối với tôi là khi một golfer không thể chọn ra hố mà mình thích nhất. Điều đó có nghĩa là tôi đã thành công trong việc tạo nên một sự đa dạng đủ lớn, để cả 18 hố đều đáng nhớ theo cách riêng của chúng.

Khi khảo sát Việt Nam lần đầu, điều gì khiến ông tin rằng nơi đây có thể tạo ra những sân golf mang dấu ấn châu Á?

Những dãy núi ở Việt Nam là một yếu tố rất đặc trưng, tạo nên cảm xúc mạnh mẽ cho người chơi khi trải nghiệm trên sân. Bên cạnh đó, các vùng đồi cát dọc bờ biển miền Nam Việt Nam mang đến cảnh quan đầy ấn tượng, gợi nhớ đến St Andrews ở Scotland – sân golf đầu tiên trên thế giới được thiết kế và xây dựng.

Ở Nui Coc National Golf Club, đâu là chi tiết địa hình khiến ông nhận ra layout đã tồn tại sẵn trong thiên nhiên và ông chỉ cần làm rõ “nét bút” ấy?

Núi Cốc National Golf Club là một khu đất có địa hình rất khắc nghiệt, và chúng tôi buộc phải “tái tạo” lại các triền dốc. Thách thức lớn là phải thiết kế sao cho sau khi hoàn thiện, những triền dốc ấy trông vẫn tự nhiên, như thể chúng vốn đã ở đó. Chúng tôi cũng may mắn khi có được tầm nhìn tuyệt đẹp ra hồ Núi Cốc và khu vực xung quanh.

Ông cân bằng thế nào giữa việc giữ nguyên vẻ tự nhiên và việc tạo thử thách thú vị cho người chơi?

Mọi chi tiết trên các bản thiết kế của tôi đều được đặt vào vị trí vì một lý do cụ thể. Thách thức của tôi là tìm ra những yếu tố tự nhiên phù hợp với tiêu chí thiết kế, để có thể khai thác chúng cho cả chiến lược chơi lẫn vẻ đẹp của từng hố. Đó cũng là cách tôi giữ gìn tính tự nhiên vốn có của khu đất.

Nhìn về năm mới, ông đặt mục tiêu gì cho các dự án tại Việt Nam và ông muốn gửi lời chúc nào đến cộng đồng golf Việt Nam?

Mục tiêu của tôi là thiết kế một vài sân golf tại Việt Nam. Tôi tin rằng chất lượng thiết kế quan trọng hơn rất nhiều so với số lượng dự án mình thực hiện. Điều đó cũng giúp các khách hàng của tôi sở hữu một giá trị riêng biệt – là một trong số rất ít sân golf mang chữ ký thiết kế của Tom Pearson tại Việt Nam.